Wat is de zelfstandigenaftrek en wanneer krijg je hem?

De rode draad staat op de gids over inkomstenbelasting; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

De zelfstandigenaftrek is de bekendste ondernemersaftrekpost: een vast bedrag dat vóór het belasten van je winst afgaat, simpelweg omdat je ondernemer bent. In 2026 is dat € 1.200. Ooit was het ruim € 7.000, en die krimp is geen incident maar beleid, wat gevolgen heeft voor hoe je hem in je planning meeneemt.

De voorwaarden

Drie stuks. Je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting (niet: iemand met resultaat uit overige werkzaamheden). Je haalt het urencriterium: minimaal 1.225 uur per jaar aan je onderneming besteed, en dat is haalbaarder dan het klinkt, want vrijwel alle uren tellen mee, ook acquisitie, administratie en reistijd. Tot slot heb je bij het begin van het kalenderjaar de AOW-leeftijd nog niet bereikt (daarna geldt de helft van het bedrag). Dat is alles: geen minimumomzet, geen rechtsvorm-eisen, geen aanvraag; je claimt hem gewoon in je aangifte.

Wat hij oplevert

De aftrek verlaagt je belastbare winst, dus het voordeel is € 1.200 maal jouw tarief. In de eerste schijf (35,75% in 2026) is dat zo’n € 429 minder belasting; wie hoger zit, pakt meer. Let wel op de volgorde in het systeem: de zelfstandigenaftrek gaat er éérst af, en daarna rekent de mkb-winstvrijstelling haar 12,7% over het restant. De posten stapelen dus, precies zoals het vijfstappenpad laat zien.

De aftrek kan niet hoger zijn dan je winst (meestal)

Maak je minder dan € 1.200 winst, dan is de zelfstandigenaftrek maximaal je winstbedrag; je kunt er geen verlies mee creëren. Het niet-benutte deel verdampt gelukkig niet meteen: dat mag je in de volgende negen jaar alsnog verrekenen in een jaar met genoeg winst. De grote uitzondering: starters mét startersaftrek mogen wél door de nul heen; voor hen kan de gecombineerde aftrek een verrekenbaar verlies opleveren. Reden te meer om je startersjaren bewust in te zetten.

Waarom het bedrag elk jaar daalt

De politiek bouwt de zelfstandigenaftrek stapsgewijs af: van ruim € 7.000 een paar jaar terug, via € 1.200 nu, naar € 900 in 2027. Dat eindpunt is bevestigd in het Belastingplan 2027 (Prinsjesdag 15 september 2026, samenvatting op /actueel/). De gedachte: het fiscale verschil tussen werknemers en zelfstandigen verkleinen. Voor jou betekent het twee dingen. Praktisch: reken in meerjarenplannen niet op dit bedrag als blijvend voordeel; de mkb-winstvrijstelling is inmiddels de grotere en stabielere post. Bij de jaarwissel: het bedrag in dit artikel is het 2026-bedrag; wij verwerken de nieuwe cijfers elk jaar in de januari-ronde.

De praktijk in één alinea

Houd je uren bij (de gratis template telt automatisch richting de 1.225), vink bij je aangifte de zelfstandigenaftrek aan als je aan de voorwaarden voldoet, en pak als starter de combinatie met de startersaftrek zolang het kan. Meer administratie dan dat is het niet: de aftrek is het zeldzame fiscale voordeel dat je krijgt voor iets wat je toch al deed: serieus ondernemen.

Bronnen

• Belastingdienst, Ondernemersaftrek
• KVK, Belastingtarieven 2026