Hoe bouw ik pensioen op als zzp'er?

De rode draad staat op de gids over inkomstenbelasting; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

Als zzp’er bouw je niet vanzelf pensioen op: geen werkgever, geen fonds, geen automatische inleg. Wat je wél hebt: de AOW als bodem, en een fiscale regeling die inleggen voor later actief beloont. Dit artikel zet de opties op een rij, van de hoofdroute tot de alternatieven, met de nadruk op het enige dat echt telt: dat je begint.

De basis die er altijd is: AOW

Iedereen die in Nederland woont of werkt, bouwt AOW op, ondernemer of niet. Het is een bestaansminimum, geen inkomen om je levensstijl op te bouwen: reken op grofweg € 1.200 à € 1.500 bruto per maand, afhankelijk van je situatie. Alles daarboven moet uit jouw eigen opbouw komen. De vraag is dus niet óf je iets moet regelen, maar via welke route.

De fiscale hoofdroute: lijfrente via je jaarruimte

De regeling waarmee de fiscus meebetaalt heet jaarruimte: een jaarlijks bedrag dat je mag inleggen op een lijfrenterekening (bij een bank of verzekeraar, tegenwoordig meestal gewoon een beleggings- of spaarrekening met een pensioenslot erop) en dat volledig aftrekbaar is van je inkomen. De jaarruimte wordt berekend over je inkomen van vorig jaar en is de laatste jaren fors verruimd; voor de meeste zzp’ers is er ruimte zat, en de exacte berekening doe je in vijf minuten met de jaarruimtetool van de Belastingdienst. Heb je jaren overgeslagen, dan mag je via de reserveringsruimte ook nog onbenutte ruimte uit voorgaande jaren inhalen. Het mechanisme: inleg nu aftrekbaar tegen je huidige tarief, het geld groeit belastingvrij (geen box 3), en de uitkeringen na je pensioenleeftijd worden belast, meestal tegen een lager tarief dan je nu betaalt. Daarom is inleggen extra lonend in je topjaren: aftrek tegen het hoogste tarief, uitkering tegen het laagste. De keerzijde hoort erbij: het geld zit vast tot je pensioen, en eerder opnemen kan alleen met flinke fiscale sancties.

De routes ernaast

Zelf beleggen of sparen in box 3: maximale vrijheid (geld altijd opneembaar), geen aftrek, en boven het heffingsvrije vermogen jaarlijks box 3-heffing. Prima als flexibele schil naast de lijfrente, zwak als enige plan, juist omdat het opneembaar is. Vrijwillig voortzetten van je oude werkgeverspensioen: wie uit loondienst komt, kan het oude fonds soms een aantal jaren vrijwillig voortzetten; het loont om dat binnen de aanmeldtermijn te checken, want de voorwaarden zijn vaak beter dan wat je individueel koopt. De oude FOR (fiscale oudedagsreserve, het papieren potje in de onderneming) is afgeschaft voor nieuwe opbouw; heb je nog een oude reserve staan, dan is die omzetten naar een echte lijfrente vrijwel altijd het verstandige eindstation. Je onderneming zelf als pensioen (“de zaak verkoop ik later”) is voor de meeste eenmanszaken hoop, geen plan: een klantenbestand zonder jou is zelden veel waard.

Begin klein, begin nu

De grootste pensioenfout van zzp’ers is niet het verkeerde product maar de eeuwige uitstel tot “een beter jaar”. Zet het in je reserveringssysteem als vaste post (al is het € 100 per maand naar een lijfrenterekening) en verhoog in goede jaren met een extra storting uit de jaarruimte. Dertig jaar rendement op een bescheiden maandbedrag verslaat tien jaar wachten op het perfecte moment, elke keer weer. Bekijk het samen met je arbeidsongeschiktheidsdekking: later stopt het werken hoe dan ook, gepland of ongepland, en voor allebei wil je een bodem hebben gelegd.

Bronnen

• Belastingdienst, Aftrekken lijfrentepremies
• Rijksoverheid, Algemene Ouderdomswet (AOW)