Waarom betaal ik minder dan de schijven zeggen?

De rode draad staat op de gids over inkomstenbelasting; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

Er zit een stap in de belastingberekening die vrijwel elke starter over het hoofd ziet, en het is uitgerekend de stap in jouw voordeel. Nadat de schijven je bruto belasting hebben bepaald, gaan daar de heffingskortingen vanaf: vaste kortingen op de belasting zelf, niet op je inkomen. Ze verklaren het resultaat dat ongelovige reacties oproept: een starter met € 8.500 winst die welgeteld € 0 inkomstenbelasting betaalt. Geen truc, geen aftrekpost vergeten; gewoon het stelsel.

De twee die ertoe doen

De algemene heffingskorting krijgt iedereen met inkomen in box 1: een korting van enkele duizenden euro’s die maximaal is bij lage inkomens en stapsgewijs afbouwt naarmate je meer verdient, tot nul bij een hoog inkomen. De arbeidskorting krijg je omdat je wérkt, en let op: je winst uit onderneming telt gewoon als arbeidsinkomen, dus ook zzp’ers bouwen hem op. Hij groeit eerst mee met je inkomen (juist bedoeld om werken lonend te maken), piekt rond een modaal inkomen op ruim vijfduizend euro, en bouwt daarboven weer af. De exacte maxima en afbouwgrenzen verschuiven elk jaar; de netto-winst-tool rekent altijd met de actuele bedragen, zodat je ze nooit hoeft op te zoeken.

Zo werkt het in de praktijk

Terug naar het rekenvoorbeeld uit de pijler: € 8.500 winst wordt na aftrekposten € 6.373 belastbaar, en de schijf rekent daar € 2.278 belasting over uit. Vervolgens dekt alleen al de algemene heffingskorting dat volledige bedrag; inkomstenbelasting nul. Eén belangrijke spelregel: kortingen kunnen de belasting tot nul brengen, niet eronder; je krijgt het onbenutte deel niet uitbetaald. Vandaar dat in zulke berekeningen de arbeidskorting op “€ 0 benut” staat: er viel simpelweg niets meer te korten. En vandaar ook dat er tóch een bedrag onder de streep staat: de Zvw-bijdrage valt buiten dit systeem en blijft altijd staan.

De keerzijde: de afbouw is een verborgen tarief

Wat de kortingen geven bij lage inkomens, nemen ze geleidelijk terug bij stijgende inkomens, en die afbouw werkt als extra belasting bovenop je schijftarief. Wie in de afbouwzones zit (grofweg tussen modaal en anderhalf keer modaal), levert per extra verdiende euro niet alleen het schijfpercentage in, maar ook een stukje van beide kortingen; de werkelijke druk op die extra euro kan daardoor oplopen tot boven de vijftig procent. Dit verklaart twee dingen die anders onlogisch voelen: waarom je reserveringspercentage sneller moet stijgen dan de schijven suggereren als je winst groeit, en waarom winst bovenop een salaris zo zwaar aanvoelt: daar is de korting al door het loon opgesoupeerd én in afbouw.

Wat je ermee moet

Niets aanvragen: de kortingen worden automatisch berekend in je aangifte en in een voorlopige aanslag. Wél twee dingen weten. Als starter: laat je niet bang maken door schijfpercentages; je effectieve druk bij een bescheiden winst is véél lager, en geld dat je uit angst te veel reserveert, zit een jaar nutteloos vast. Als groeier: reken elk jaar even opnieuw, want de kortingen die je eerst beschermden, worden in de afbouwzone je stilste kostenpost. Eén minuut met de tool, en je weet precies waar je staat.

Bronnen

• Belastingdienst, Heffingskortingen