Hoe werkt inkomstenbelasting voor een eenmanszaak?

De rode draad staat op de gids over inkomstenbelasting; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

De inkomstenbelasting voelt voor veel zzp’ers als een zwarte doos: er gaat omzet in, er komt een aanslag uit, en wat ertussen gebeurt is mist. Terwijl het pad verrassend logisch is: vijf stappen, altijd in dezelfde volgorde. Wie het pad één keer snapt, kan elke aanslag narekenen én zien waar de knoppen zitten. We lopen het door met een startend voorbeeld: € 10.000 omzet, € 1.500 kosten.

Stap 1: van omzet naar winst

De belasting gaat niet over je omzet maar over je winst: omzet min zakelijke kosten. In het voorbeeld: € 10.000 − € 1.500 = € 8.500. Elke euro aftrekbare kosten verlaagt dus direct je belastbare basis; het verschil tussen omzet, kosten en winst is stap één van alles.

Stap 2: de ondernemersaftrekposten

Als ondernemer voor de IB die het urencriterium haalt, gaat er vóór het belasten nog een flink stuk vanaf: de zelfstandigenaftrek (€ 1.200 in 2026), voor starters de startersaftrek (€ 2.123) erbovenop, en daarna de mkb-winstvrijstelling: 12,7% van wat er dan nog staat. In het voorbeeld (geen starter): € 8.500 − € 1.200 = € 7.300, min 12,7% (€ 927) = € 6.373 belastbaar inkomen. Van € 10.000 omzet naar € 6.373 belastbare basis: dat is waarom aftrekposten kennen loont.

Stap 3: de schijven

Over dat belastbare inkomen (samen met eventueel loon en ander box 1-inkomen) rekent de Belastingdienst de schijftarieven van 2026: 35,75% tot € 38.883, 37,56% tot € 78.426, 49,5% daarboven. Ons voorbeeld valt volledig in schijf 1: € 6.373 × 35,75% = € 2.278 bruto belasting. Belangrijk om te snappen: de schijven werken als een trap, niet als een schakelaar; kom je boven een grens, dan geldt het hogere tarief alleen over het déél daarboven.

Stap 4: de heffingskortingen

Nu komt de stap die starters het vaakst verrast, in positieve zin. Van de bruto belasting gaan de heffingskortingen af: de algemene heffingskorting (voor iedereen, afbouwend bij hoger inkomen) en de arbeidskorting (voor werkenden). Bij ons voorbeeld dekt de algemene heffingskorting de volledige € 2.278: inkomstenbelasting: € 0. Dit is geen truc maar het systeem: bij bescheiden winsten betaal je in Nederland nauwelijks tot geen IB. De kortingen bouwen af naarmate je meer verdient, waardoor elke extra euro winst geleidelijk zwaarder belast wordt.

Stap 5: de Zvw-bijdrage, de vergeten regel

En dan staat er tóch een bedrag onder de streep: de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, 4,85% over je belastbare winst (na ondernemersaftrek én mkb-winstvrijstelling), apart berekend en apart geïnd. In het voorbeeld: € 6.373 × 4,85% ≈ € 309. Dit is het bedrag dat vrijwel elke starter vergeet in te calculeren, juist omdat de IB zelf op nul uitkomt. Totaal te betalen: € 309; netto blijft er € 8.191 van de € 8.500 winst over.

Wat je hiermee doet

Drie dingen. Reserveren: je weet nu dat je percentage van je winst opzij moet, niet van je omzet; de reserveringstool rekent jouw percentage uit. Plannen: aftrekposten en investeringen zijn knoppen die je vóór 31 december kunt bedienen, niet erna. Narekenen: de aanslag die volgend jaar op je mat valt, is precies deze vijf stappen; met de netto-winst-tool speel je ze vandaag al door met je eigen cijfers.

Bronnen

• Belastingdienst, Inkomstenbelasting voor ondernemers
• Belastingdienst, Voorlopige aanslag: tarieven en heffingskortingen 2026