Hoe staat het met de aov-plicht?
Door Marc Timmer, financieel specialist
Hoort bij: Inkomstenbelasting
Bijgewerkt ·Gecontroleerd op
Jaarlijks te controleren
Inhoud7 secties
Langdurig ziek worden is het grootste onverzekerde risico van de gemiddelde zzp’er, en het onderwerp waarover de politiek al jaren een verplichting belooft. Er ligt nu een wetsvoorstel, maar het gaat langzamer dan de krantenkoppen suggereren. Dit is de stand van zaken per 4 november 2026, nuchter: wat er in het wetsvoorstel staat, wat het voor jou betekent en welke keuze je nú hebt.
Waar staat de wet?
Het wetsvoorstel (de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ), Kamerstuk 36912) is op 24 maart 2026 bij de Tweede Kamer ingediend. De Kamer heeft op 27 mei 2026 haar schriftelijke vragen ingebracht; het kabinet moet daar nog op antwoorden met een nota naar aanleiding van het verslag. Een debat of stemming is er nog niet geweest, en daarna moet ook de Eerste Kamer nog akkoord.
Een ingangsdatum is er niet. Het wetsvoorstel laat die over aan een koninklijk besluit, en volgens de Rijksoverheid duurt het na behandeling in de Tweede en Eerste Kamer ten minste enkele jaren voordat de verzekering beschikbaar is. Er is dus geen acute plicht. Prinsjesdag 2026 heeft hierin geen stap gezet: de BAZ zit uitdrukkelijk niet in het Belastingplan 2027 (samenvatting op /actueel/) en volgt een eigen wetsroute.
Wat staat er in het wetsvoorstel?
Elke ondernemer voor de inkomstenbelasting met winst uit onderneming wordt verplicht verzekerd. Dga’s, resultaatgenieters en partners die meewerken in jouw onderneming vallen er niet onder. De hoofdlijnen:
- Wachttijd: 104 weken. Je krijgt dus pas na twee jaar arbeidsongeschiktheid een uitkering.
- Uitkering: 70% van de (gemaximeerde) grondslag, en daarmee maximaal het wettelijk minimumloon per maand. De grondslag is je winst in het jaar vóór je uitvalt, of het gemiddelde over de drie jaar daarvoor als dat hoger is.
- Premie: de wet laat het percentage aan UWV, dat het elk jaar vaststelt. Het kabinet rekent met 5,4% van de winst en een maximum van ongeveer € 171 bruto per maand. Dat is een raming: volgens de Rijksoverheid kunnen percentage en bedrag nog veranderen.
Wie geen opt-out regelt, valt straks automatisch onder de publieke verzekering. Het eerlijke oordeel dat je overal in zzp-land hoort: het is een bodemvoorziening. Reken zelf na wat twee jaar overbruggen en daarna een uitkering van hooguit het minimumloon voor jouw situatie zou betekenen.
Hoe werkt de opt-out?
Het wetsvoorstel kent een uitweg: met een eigen aov bij een verzekeraar kun je ontheffing krijgen van de publieke verzekering. Die private verzekering moet een dekking bieden die op hoofdlijnen gelijkwaardig is aan de publieke. Je vraagt de opt-out niet zelf aan: je verzekeraar doet dat voor jou bij UWV. De opt-out gaat in beginsel in op 1 januari, en de aanvraag moet uiterlijk binnen 13 weken na die datum bij UWV binnen zijn. Start je een onderneming, dan geldt 13 weken na de start. De precieze eisen staan pas vast als de wet is aangenomen.
Kun je je nu al bij UWV verzekeren?
Soms wel. Word je zzp’er vanuit loondienst of vanuit een uitkering, dan kun je bij UWV een vrijwillige Ziektewet- of WIA-verzekering afsluiten. Je meldt je aan binnen 13 weken nadat je verplichte verzekering via werk of uitkering is gestopt. Voorwaarden: je was het jaar vóór je start verplicht verzekerd (met maximaal 60 dagen onderbreking) en in totaal minimaal 3 jaar. Blijf je deels in loondienst, dan kun je je op elk moment aanmelden. De premie is een percentage van het dagloon dat je verzekert (maximaal € 304,25 bruto per dag in 2026): 8,59% voor de WIA en 10,50% voor de Ziektewet. Een WIA-uitkering krijg je pas na 2 jaar ziekte.
Wat doe je nu verstandig?
Drie routes, alle drie verdedigbaar mits bewust gekozen. Eén: een private aov afsluiten: maatwerk in wachttijd, eindleeftijd en uitkeringsniveau, premies die sterk verschillen per beroep (en fiscaal aftrekbaar zijn). Vraag je verzekeraar meteen hoe hij met de opt-out uit het wetsvoorstel omgaat. Twee: een alternatief vangnet, zoals een schenkkring (broodfonds) voor de eerste ziektejaren, eventueel gecombineerd met een aov met lange wachttijd; let er wel op dat de opt-out in het wetsvoorstel een private verzekering vraagt die op hoofdlijnen gelijkwaardig is aan de publieke. Drie: bewust zelf dragen met een stevige buffer: legitiem voor wie snel weer inzetbaar is of een verdienende partner heeft, maar reken het risico dan echt door in plaats van het weg te wuiven: het gaat om jaren waarin de inkomsten wegvallen, niet om een slecht kwartaal. Wat je ook kiest: dit hoort thuis in je vaste kostenplaatje, naast je pensioenopbouw; de twee regelingen dekken samen hetzelfde gat: inkomen als het werken stopt.
Wij houden dit bij
Dit dossier beweegt: de Kamerbehandeling loopt, de nota naar aanleiding van het verslag moet nog verschijnen en de premie is nog een raming. Dit artikel wordt bij elke wezenlijke stap bijgewerkt; de datum bovenaan vertelt je hoe vers het is.
Bronnen
- Tweede Kamer, Wetsvoorstel 36912 (BAZ)
- Tweede Kamer, Voorstel van wet 36912-2
- Tweede Kamer, Memorie van toelichting 36912-3
- Rijksoverheid, Kabinet komt met betaalbare basisverzekering voor zelfstandigen bij arbeidsongeschiktheid
- Rijksoverheid, Plannen voor verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid
- UWV, Verzekering via UWV als u zzp’er bent
- UWV, Kosten en premies van de vrijwillige verzekering
- UWV, Vrijwillige ziektewet, WIA, WAO of WW verzekering
Verwante vragen
Belastingregels veranderen. Controleer bij twijfel de Belastingdienst of vraag een fiscaal adviseur.
Geschreven door Marc Timmer, gecontroleerd op .
Was dit nuttig?
Bedankt voor je feedback.