Hoe staat het met de aov-plicht?

De rode draad staat op de gids over inkomstenbelasting; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

Langdurig ziek worden is het grootste onverzekerde risico van de gemiddelde zzp’er, en het onderwerp waarover de politiek al jaren een verplichting belooft. Die verplichting komt er nu echt aan, maar langzamer dan de krantenkoppen suggereren. Dit is de stand van zaken per september 2026, zonder verkooppraat: wat er in het wetsvoorstel staat, wat het voor jou betekent en welke keuze je nú hebt.

Waar staat de wet?

Het wetsvoorstel (de Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen (BAZ), Kamerstuknr. 36 912) is in maart 2026 door het kabinet naar de Tweede Kamer gestuurd en zit daar in behandeling. Daarna moet ook de Eerste Kamer nog akkoord. De verwachte invoering: niet eerder dan 2030, met de eerste uitkeringen mogelijk pas jaren later. Er is dus geen acute plicht, maar het traject is serieus, mede omdat Nederland zich er in Europees verband aan heeft gecommitteerd. Prinsjesdag 2026 heeft hierin geen stap gezet: de BAZ zit uitdrukkelijk niet in het Belastingplan 2027 (samenvatting op /actueel/) en volgt een eigen wetsroute.

Wat komt eraan?

De hoofdlijnen van het voorstel: elke ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt verplicht verzekerd. De premie bedraagt 5,4% van de winst, met een maximum van circa € 171 bruto per maand (persbericht Rijksoverheid, 13 maart 2026). Daar staat een basisdekking tegenover: na een wachttijd van twee jaar ziekte een uitkering van hooguit het minimumloon, tot de AOW-leeftijd. Wie niets regelt, loopt straks automatisch mee via het UWV. Het eerlijke oordeel dat je overal in zzp-land hoort: het is een bodemvoorziening; reken zelf na wat twee jaar overbruggen en daarna een minimumloon-uitkering voor jouw situatie zou betekenen.

De opt-out en de peildatum: dit is het strategische punt

De wet kent een uitweg: wie een eigen aov bij een verzekeraar heeft die aan de voorwaarden voldoet, hoeft niet mee in de publieke regeling. Voor bestaande polissen komt er een overgangsregeling met een peildatum (verwacht ergens in 2026, maar nog niet vastgesteld) waarna wie vóór die datum al verzekerd was, ruimere vrijheid houdt in de eigen polisvoorwaarden. Dát is de reden dat dit onderwerp nu al actueel is terwijl de wet pas rond 2030 ingaat: overwoog je toch al een aov, dan is er een reëel voordeel om die vóór de peildatum te regelen in plaats van erna.

Wat doe je nu verstandig?

Drie routes, alle drie verdedigbaar mits bewust gekozen. Eén: een private aov afsluiten: maatwerk in wachttijd, eindleeftijd en uitkeringsniveau, premies die sterk verschillen per beroep (en fiscaal aftrekbaar zijn); wie dit wil, heeft met de naderende peildatum een reden om niet te treuzelen. Twee: een alternatief vangnet, zoals een schenkkring (broodfonds) voor de eerste ziektejaren, eventueel gecombineerd met een aov met lange wachttijd; let er wel op dat zulke alternatieven mogelijk níet als opt-out gaan kwalificeren. Drie: bewust zelf dragen met een stevige buffer: legitiem voor wie snel weer inzetbaar is of een verdienende partner heeft, maar reken het risico dan echt door in plaats van het weg te wuiven: het gaat om jaren zonder inkomen, niet om een slecht kwartaal. Wat je ook kiest: dit hoort thuis in je vaste kostenplaatje, naast je pensioenopbouw; de twee regelingen dekken samen hetzelfde gat: inkomen als het werken stopt.

Wij houden dit bij

Dit dossier beweegt: de Kamerbehandeling loopt, de peildatum moet nog worden vastgesteld en bedragen worden geïndexeerd. Dit artikel wordt bij elke wezenlijke stap bijgewerkt; de datum bovenaan vertelt je hoe vers het is.

Bronnen

• Rijksoverheid, Zelfstandigen zonder personeel (zzp)