Ben ik als beroepsbeoefenaar vrijgesteld van btw?

De rode draad staat op de gids over btw-aangifte; deze pagina zoomt in op één onderdeel.

Sommige beroepen vallen buiten de btw: je rekent geen btw op je facturen, wat je ook omzet. Dat klinkt als een cadeau, maar de vrijstelling heeft een prijskaartje dat veel starters pas laat ontdekken. Wie deels vrijgesteld en deels belast werkt, krijgt met het interessantste rekenwerk van de btw te maken. De basis op een rij.

Welke beroepen zijn vrijgesteld?

De grote categorieën: (para)medische zorg: gezondheidkundige verzorging van de mens door BIG-geregistreerde beroepen en gelijkwaardige zorgverleners (huisarts, fysiotherapeut, psycholoog, verloskundige); onderwijs: wettelijk geregeld onderwijs, en beroepsonderwijs door erkende (CRKBO-geregistreerde) aanbieders; journalistiek en auteurswerk: diensten van journalisten, schrijvers en componisten; financiële diensten en verzekeringen; en verder onder meer kinderopvang, sport aangeboden zonder winstoogmerk en uitvaartdiensten. Let op de precieze randen: een fysiotherapeut is vrijgesteld voor behandelingen, maar een workshop “fit op kantoor” voor een bedrijf kan daar zomaar buiten vallen. De vrijstelling volgt de prestatie, niet het beroep op je visitekaartje.

Wat het betekent: twee kanten van dezelfde medaille

Kant één: je factureert zonder btw (met op de factuur een vermelding dat de prestatie is vrijgesteld) en houdt je voor die omzet niet met btw-aangiftes bezig. Kant twee, de prijs: je hebt geen recht op aftrek van voorbelasting. De btw op je laptop, telefoon, software, praktijkruimte en cursussen (alles wat belaste ondernemers terugkrijgen) is voor jou een kostenpost. Vrijgesteld zijn is dus vooral gunstig voor wie aan particulieren levert (die btw toch niet konden aftrekken) en weinig kosten met btw maakt; het knelt bij grote investeringen.

Vrijgesteld ≠ 0% ≠ KOR

Drie regimes zonder btw op de factuur, drie verschillende werelden. Vrijgesteld: geen btw, geen aftrek, geen keuze; het volgt uit de wet. Het nultarief: 0% rekenen mét behoud van aftrek (vooral export). De KOR: een vrijwillige vrijstelling voor kleine omzetten, met dezelfde geen-aftrek-consequentie maar dan als eigen keuze. Wie een factuur zonder btw ziet, weet dus nog niets; het waarom bepaalt alles.

Gemengd werken: pro rata

Veel zzp’ers doen beide: de psycholoog die ook workshops aan bedrijven geeft, de journalist die ook commerciële teksten schrijft. Dan splits je. Over de belaste prestaties reken je gewoon btw en doe je aangifte; de voorbelasting op kosten trek je af naar verhouding: kosten puur voor het belaste werk volledig, kosten puur voor het vrijgestelde werk niet, en gemengde kosten (laptop, telefoon, huur) naar rato van je belaste omzet ten opzichte van je totale omzet. Leg die verdeelsleutel één keer vast en pas hem consequent toe. Dit is bij uitstek een onderwerp om bij de start (of de eerste gemengde opdracht) één keer met een fiscalist scherp te zetten, want de verhouding werkt jarenlang door.

Check het aan de bron

Of jouw specifieke prestatie onder een vrijstelling valt, staat tot op detailniveau beschreven bij de Belastingdienst, en dáár wil je het gecheckt hebben, niet bij een collega die “het ook zo doet”. Eén verkeerde aanname betekent jaren ten onrechte wel of niet gefactureerde btw, en beide smaken zijn duur om te herstellen.

Bronnen

• Belastingdienst, Vrijstellingen btw (volledige lijst)